Kristján Eldjárn forseti var að missa þolinmæðina áramótin 1979/80 en hann hafði þá beðið eftir því í hálft ár að mynduð yrði starfhæf ríkisstjórn. Lét hann stjórnmálaforingjana loks vita að hann væri tilbúinn til að mynda utanþingsstjórn á hverri stundu. Til þess kom þó ekki, því við þessi orð forsetans hrökk allt í gírinn. En hverjir voru það sem vænlegastir þóttu til að mynda utanþingsstjórnina? Samúel veit allt um það.
HUGMYNDIN AÐ UTANÞINGSSTJÓRN LÁ FYRIR í JÚLÍ 1978
HEILU ÁRI FYRIR KOSNINGAR OG STJÓRNARKREPPU
Það er eðlilegt að Samúel hafi þetta allt á hreinu, því ári fyrir kosningar hafði hann komið saman lista yfir réttu mennina fyrir utanþingsstjórn og birtist listinn í júlíblaðinu 1978. Samúel efast ekki um það eitt augnablik að það sé sú utan- þingsstjórn sem Kristján Eldjárn hugðist koma á laggirnar í ársbyrjun 1980.
Þó að það væri freystandi að halda því fram, að Samúel hafi séð fyrir lang- varandi stjórnarkreppu sem yrði í framhaldi af kosningunum árið eftir skal játað að skyggnigáfa var ekki ástæðan. Gerð er grein fyrir hinni raunverulegu ástæðu Samúels fyrir tillögu tímaritsins að utanþingsstjórn í inngangi Ólafs Geirssonar blaðamanns. Þar segir orðrétt:
NAFN NÝRRAR RÍKISSTJÓRNAR INGIBJARGAR OG STEINGRÍMS, SIÐBÓT, SÓTT Í ÞRÍTUGAN SAMÚEL
Hljómar kunnuglega, ekki satt?
Takið líka eftir að Samúel talar um að mynda SIÐBÆTTA ríkisstjórn. Og þið sem hélduð að þau Ingibjörg og Steingrímur væru svona frumleg þegar þau boða í fjölmiðlum SIÐBÓT. Þau hafa bara verið að líta í þrítugan Samúel á kaffistofu Alþingis.
En lítum nánar á inngang Samúels 1978. Þar stendur: „Ríkisstjórn Samúels verður ekki skipuð mönnum sem fastir eru í pólitískum frum skógi flokksbræðra- lags og bitlinga. Slíkir menn eru ekki hæfir til að takast á við þann vanda sem við Íslandi blasir. Til lausnar hefur Samúel valið menn, sem sýnt hafa og sannað, að þeir geta skilað hagnaði.”
HUGÐIST LEITA TIL AFA EINARS K. GUÐFINNSONAR
Það var tólf manna stjórn sem Samúel stillti upp. Listinn yfir þá menn fer hér á eftir ásamt því sem gripið er niður í þá greinargerð sem fylgir hverri tillögu um nafn. Það skal tekið fram strax í upphafi, að þegar blaðið fór í prentun hafði Samúel ekki komið sér saman um hver skildi sjá um sjávarútvegsmálin. „Einna helst er Samúel á því að biðja Einar gamla Guðfinnsson í Bolungarvík um að finna hæfan mann í embættið eða taka það að sér sjálfur. Hann kann að reka fiskvinnslu á réttan hátt,” sagði í grein Samúels 1978.
Hefði karlinn bent okkur á sonarson sinn og alnafna ef við hefðum leitað til hans? Sá er einmitt rétt í þessu að skila lyklunum að sjávarútvegsráðuneytinu. Það hefðu verið hæg heimatökin á sínum tíma. Hann var vinnufélagi okkar Sam- útgáfumanna, eins og fram kemur annars staðar HÉR í Samúel.
Forystumaðurinn: Jón G. Sólnes
Jón var annar tveggja al rn;ingismanna sem þess heiðurs naut að vera stillt upp í stjórnina. (Núna er málinu öfugt farið; líklega verða tveir utanþingsmenn með í ríkisstjórninni.) Af hverju Jón G. Sólnes? Jú, hann tók að sér framkvæmda- stjórn við Kröfluvirkjun. Hann var svo snöggur að rigga henni upp, að gamla kommisjónaliðið náði ekki að koma árum sínum fyrir borð áður en hann var búinn og brugðust þeir vitaskulsd fúlir við því. Það var ekki Jóni að kenna að gufuna vantaði við Kröflu. Öflun hennar var ekki hans verkefni.
Utanríkismál: Einar Ágústsson.
Einar er hinn alþingismaðurinn sem Samúel ákvað að fengi að koma að stjórn landsins áfram. Í greinargerð tímaritsins segir að hann hafi sannnað að hann hefði þá kosti góðs utanríkisráðherra til að bera að geta rekið og varið hvaða stefnu sem var á þeim vettvangi.
eight: normal;">Her úr landi, her í landi, enginn vandi
, sagði Einar.
Hafréttar- og lögsögumál: Hans G. Andesen.
Það var ekki spurning að Hans G. sæi um þennan málaflokk eins og hann hafði verið fasæll í starfi, en hann var sá sem best hafði fylgst með þessum mestu lífsahagsmunamálum Íslendinga frá síðari heimsstyrjö
ld. Vandað val, enda var þetta maðurinn sem síðar var talinn hafa átt mestan þátt í
að við skildum hafa sigrað Tjallann í landhelgisstríðinu.
Efnahagsmálin: Þráinn Erlingsson, hagfræðingur.
Tvær ástæður eru sérstaklega tilgreindar þegar gerð er grein fyrir valinu.
„Þráinn skrifar og talar skiljanlegt mál þegar hann fjallar um efnahagsmál eða hagfræði. Er það ómetanlegur kostur,” sagði Samúel. „
Hinn kostur Þráins er sá, að af skrifum hans og svip má glögglega ráða að maðurinn gerir sér í það minnsta að einhverju leiti grein fyrir hinni stórhlægi- legu tragikomedíu sem kölluð er íslensk efnahagsmál."
Sem ígildi fjármálaráðherra í stórninni kaus Samúel að fá
Pálma Jónsson
í
Hagkaupum. Hann væri maður sem hagnaðist á að fara ódýru leiðina og selja ódýrt.
Landbúnaðarmálin: Jónas Kristjánsson.
Til að sinna þeim málaflokki kom aðeins einn maður til greina í huga Samúels. Sá maður var Jónas Kristjánsson ritstjóri Vísis. Samúel var sannfærður um að Jónas hefði vit á landbúnaði og sagði:
„Hann leggst eindregið á sveig með land- búnaðarforkólfum pólitísku flokkanna og búnaðarmálastjóra um að fækka bændum. Jónas gerir það fyrir opnum tjöldum og meðvitað. Hinir í laumi eða óafvitandi.”
Menntamálin. Birgir Thorlacius.
Samúel ákvað að láta Birgi, ráðuneytisstjóra í menntamálaráðuneytinu, um þennan málaflokk.
„Hann virðist vera eini maðurinn sem er fær um að sjá um hinn veltandi snjóbolta sem íslenskt menntakerfi er að verða
,” sagði Samúel. En vildi til öryggis ráða fjármálastjóra sem hefði það hlutverk að sitja á fjárveitingum til Birgis og hinna kerfiskarlanna þar til sérfræðingarnir hefðu útskýrt á íslensku hver stefnan væri í íslenskum menntamálum.
Iðnaðarráðuneytið: Davíð Scheving Thorsteinsson.
Samúel kvað Davíð vera skeleggan talsmann iðnaðarins með góðar hugmyndir. Einkum var honum reiknað það til tekna að hafa komið íslenskum áfyllingariðnaði á svo hátt stig sem raun bar vitni. Enginn gæti staðið sig betur í að selja lands- mönnum litað og sykurbætt vatn.
Samgöngumál. Alfreð Elíasson.
Alfreð varð fyrir valinu vegna fornrar frægðar að sögn Samúels.
„Á sínum tíma lengdu þeir Loftleiðamenn Rolls Royyce CL-44 (Monsana) skrúfuþoturnar.Var þar með hægt að flytja fleiri farþega. Færri vita,”
upplýsti Samúel,
„að Alfreð rak einu sinni leigubifreið sem hann lengdi í sama tilgangi. Alfreð á því að lengja og bæta íslenska vegi og aðrar samgöngu- leiðir."
Kirkjumál: Pétur Maack.
Samúel treysti Pétri Maach guðfræðingi best til að koma englunum niður á jörðina, inn til fólksins og jafnvel inn á diskótekin.
Heilbrigðis- og tryggingamál: Gísli Sigurbjörnsson.
Gísi var forstjóri elliheimilisins Grundar og hafði ákveðnar skoðanir og kunni að reka hlutina þannig að sem mestur árangur næðist.
Dómsmálin: Kristján Pétursson.
Kristján vann eftirminnilega að rannsókn Geirfinns-málsins. Samúel vildi fela honum það hlutverk að hræra upp í göml- um og nýjum málum. Honum var einnig falið að taka til á borði ráðuneytisstjórans – en á því var landsfrægur haugur af málsskjölum sem stjórinn gat raunar vaðið inn í með hendina og dregið fram það sem á þurfti að halda.
Ferðamál: Kjartan Lárusson.
Ákveðið var að gefa ferðamálum sérstakan gaum og vildi fá til verksins Kjartan Lárusson forstjóra Ferðaskrifstofu ríkisins. Honum hafði nefnilega tekist að reka ríkisfyrirtæki með hagnaði.
Þá ákvað Samúel að
viðskiðskiptaráðuneytið
yrði deild í
utanríkisráðuneytinu
og
félagsmálaráðuneytið
yrði lagt niður. Þar væri ekkert að gerast sem ekki væri hægt að sinna á kontórnum hjá löggiltum endurskoðanda.
Þá hafði Samúel hug á að skipa í embætti nokkra ráðunauta. Meira um það síðar.
Ferill Elvis Costello spannar óhemju víðan völl, svo sem djass, nútímaklassík, hrátt rokk og búggí. Hann er á sextugsaldri en eldhress og nú er komið að íslenskum aðdáendum að njóta nærveru hans, nánar tiltekið á hljómleikum í Hörpu 10. júní. Smelltu á fyrir- sögnina og kynntu þér ferilinn.
Chuck Close beitir flókinni tækni við gerð mynda sem eru um margt óvenjulegar. Smelltu á fyrirsögnina og sjáðu myndr og vídeó.
Smelltu á fyrirsögnina til að sjá tengla HEIMSMYNDAR inn á fjölbreytt efni frá því í fyrra. Tónlistarvídeó, grín, flottar píur, fréttaskýringar, listrænar ljós- myndir, bílar, frægt fólk, furðufréttir og minningar frá gömlu góðu dögunum.